26.06.2017

Iz ugla nauke: Savremeni mediji – kreatori komunikacije bez granica


Sa prof. dr Lidijom Vujačić, sa Filozofskog fakulteta Univerziteta Crne Gore, razgovarali smo o učešću na međunarodnoj konferenciji “Novi horizonti i granice komunikacije”,  održanoj u Gorici (Gorizia), u Italiji. Organizator je bio Odsjek za moderne jezike, komunikaciju, obrazovanje i društvo Univerziteta iz Udina u saradnji sa Centrom za odbranu i multifunkcionalnu zastitu Gorice. Prof. dr Lidija Vujačić je izlagala u plenarnoj sesiji  zajedno sa kolegama Faustom Colombom (Università Cattolica del Sacro Cuore), Leopoldinom Fortunati (University of Udine) i Giovanni Boccia Artieri (University of Urbino Carlo Bo) gdje su otvorena brojna pitanja o aktuelnim fenomenima i teorijskim pristupima iz oblasti sociologija komunikacije.

Kako se sagledavaju novi horizonti i granice komunikacije danas?

    UpraImagevo sam se u svom izlaganju osvrnula na društvenu ulogu medija, simbolično ih nazivajući “kreatorima” komunikacije bez granica, što je uostalom i bila jedna od poruka sa konferencije. Naime, masovni mediji zajedno sa visokom tehnologijom civilizacijski usavršavaju ili, bolje reći, olakšavaju svakodnevnicu, relativizujući pritom i vrijeme kao društveni fenomen (čineći ga, što je paradoksalno, i sve “ubrzanijim” kako rastu tehničke mogućnosti za njegovo savladavanje) kao i prostor svodeći ga na irelevantan faktor u komunikaciji (naročito u syber sferi). Tehnološki razvoj je, naime, doveo do snažne društvene transformacije u kojoj simultano, zajedno sa medijima, utiče na koncept aktuelne (post)moderne kulture, suspendujući socijalno na račun tehnološkog, budući da se tehnologija sve više doživljava kao nastavak neurološkog sistema. Tehnološki determinizam čini i naše identitete fluidnim koji se oblikuju na nejasnoj liniji između realnog i virtuelnog. Isto kao što način komunikacije uz pomoć novih medija, naročito interneta, relativizuje kategorije privatnog i javnog sadržaja itd.

Kakva su internacionalna razmišljanja po pitanju uloge komunikacije u sukobima i fenomenu propagande?  

    U sesiji koja se odnosila na pitanje propagande i njenog uticaja na javno mnjenje akcenat je bio na tehnološkoj evoluciji medija i sve intezivnijem prodiranju prapagandističkog materijala uz njihovu pomoć. Fenomenu propagande se pristupilo kroz multidisciplinari pristup, ali i sa fokusom na neke konkretne geopolitičke scenarije tj. konflikte. Naime, savremeni konflikti su često “proizvodi“ medijalizovane stvarnosti. U njima simulakrumi i tzv. post istina postaje jedina realnost. Claudio Melchior, Antonella Pocecco sa Univerziteta iz Udina, zajedno sa profesorom Andreaom Porcarelli sa univerziteta iz Padove i Riccardom Mazzeom, prevodiocem i koautorom više djela sa čuvenim Zigmuntom Baumanom, su problematizovali ove komunikološke i uopšte društvene fenomene i naglasili potrebu za objektivnim, a ne persuazivnim pristupom u informisanju javnosti.

Kakva je pozicija medija po pitanju propagande?

      Zapravo, iako su mediji zasnovani, načelno, na demokratskim principima, predstave u njima pokazuju i legitimizuju moć postojećeg etabliranog poretka i sila tj. interesnih grupa koji stoje iza njega, kao što je i kultura koju proizvode uslovljena logikom industrijske, visokotehnologizovane i, nadasve, konzumerističke dimenzije savremenog društva. Stoga se može reći da mediji propagandistički mogu da djeluju ne samo u smislu pomirenja ili raspirivanja konflikata, već i “ideološki” stvarajući masovni tj. poželjni ukus i indukujući lako razumljivu popularnu simboliku i kulturu spektakla. Isto tako medijska tzv. mehanizovana zabava ne “vaspitava” čovjeka mase da samostalno i kritički promišlja stvarnost i predstave koje mu se nude, već da niveliše svoj ukus onako kako diktira masovna produkcija kao posljedica demokratizovane kulture i kapitalističke privrede. To ujedno znači da tehnokultura i masovni mediji kao njen “proizvod” ili obrnuto (in)direktno utiču, na neki način isto u propagandnom smislu, na formiranje savremene ličnosti. Svojom sveprisutnošću (pre)oblikuju vrijednosni sistem.

Kako mediji utiču na vrijednosni sistem?

Utiču na individualna, odnosno kolektivna interesovanja, pa i koncept znanja, modele ponašanja, izgledanja, sociokulturne modele po kojima se procjenjuje šta je dobro, a šta loše u društvu, šta predstavlja mjerilo (ne)uspjeha itd. Isto tako mediji mogu značajno da utiču na stvaranje/razbijanje predrasuda, kreiranja osjećaja bliskosti ili distance prema tzv. drugima itd. Na izvjestan način, mediji najviše ili, bolje reći, najbrže, usmjeravaju savremenu individuu u orijentacionom, motivacionom i ideacionom smislu. Jasno, mediji modele identifikacije ne nude auditorijumu kroz formu direktne ideološke indokrinacije, već ih (ne)namjerno provlače kroz sferu zabave, potrošnje tj. konzumacije popularnih proizvoda (koji su roba, ali i ideje, stavovi). I u tom smislu su mediji, dakle, izuzetno značajno propagandno “oružje“ i to ne samo u uobičajenom smislu tj. tumačenju ubjeđivačke komunikacije, već i u mnogo širem koje se tiče koncepta naše svakodnevnice i uopšte načina života.

   Kao što je Burdije zapazio prvo je televizija stvorila monopol nad javnim prostorom i preuzela kontrolu nad kulturnom proizvodnjom, definisala politička, ekonomska i svaka druga pitanja, u zavisnosti od sopstvenih, prije svega, ekonomskih interesa. Dok je internet otvorio nove, gotovo nepregledne prostore komunikacije tj. mogućnosti i subverzije, ali jednako i ,,standardizovanja” u načinu ne samo ponašanja, već i razmišljanja. Globalni procesi, generalno, sve više homogenizuju, a sve manje ostavljaju prostora za indivudualno djelovanje.   

Kada ste govorili o društvenoj ulozi medija - "kreatori" komunikacije bez granica, da li ste se osvrnuli na njihovu ulogu u crnogorskoj javnosti? Na šta ste fokusirali svoje izlaganje i koje poruke ste prenijeli.

   Medijski tj. sadržaji koje proizvode i kod nas i globalno sve više “zamjenjuju” stvarni život i događaje u njemu, redefinišu klasični koncept kulture (postaju alternativa za književnost, likovnu umjetnost itd.), relativizuju, pa i destabilizuju mnoge kategorije, poput vremena i prostora, vrste povezanosti tj. stepena bliskosti među ljudima, pitanja svojine, intime itd. Takođe, za korisnike novih medija stvarnost i fikcija postaju toliko prepletene da ih je sve teže razlikovati. Hiperrealnost koja se u medijima kreira mijenja iz korijena stvarni život pa u njoj obitava i virtuelno prijateljstvo, kao i fluidna ljubav o čemu je, između ostalih, pisao Z. Bauman u Fluidnom životu i Fluidnoj ljubavi. Isto kao što nepregledna ponuda informacija, zabave, interakcija, debata itd. otvara prostor za kreiranje novih, paralelnih, i različitih identiteta. Sloboda da se, usljed anonimnosti i dislociranosti bude bilo ko i koliko god je norma postmodernog društva, kao što je i, inače, u njemu sve izmiješano, sve dozvoljeno i sve podložno (poželjnoj) promjeni. Samo je datost, isto po Baumanu, nepostojeća tj. onoliko izvjesna koliko podrazumijeva postojanje stalne transformacije.

 


Facebook Viber Twitter Google LinkedIn StumbleUpon Tumblr Pinterest Email Print
Vijesti   >>>

22.09.2017 Filozofski fakultet

KONAČNA RANG LISTA kandidata prijavljenih na konkurs za upis na specijalističke studije – septembar, 2017. godine

DETALJNIJE

15.09.2017 Filozofski fakultet

Otvorena savremena učionica u okviru BESTDI projekta

DETALJNIJE

28.08.2017 Filozofski fakultet

Potpisan ugovor o saradnji sa Pedagoškim fakultetom Univerziteta Kopar

DETALJNIJE

17.07.2017 Filozofski fakultet

Prvi broj naučnog časopisa za afirmaciju društvenih nauka

DETALJNIJE

14.06.2017 Filozofski fakultet

Dan otvorenih vrata

DETALJNIJE

13.06.2017 Filozofski fakultet

Novi horizonti i granice

DETALJNIJE

05.06.2017 Filozofski fakultet

Realizovana je studentska debata, inicirana od strane “Virtus-a”

DETALJNIJE

30.05.2017 Filozofski fakultet

Dvije nagrade za istraživače sa Studijskog programa Geografija

DETALJNIJE

18.05.2017 Filozofski fakultet

Predstavljen portal "Geografija za sve"

DETALJNIJE

22.04.2017 Filozofski fakultet

Istraživački boravci u okviru COST CA15137 akcije 

DETALJNIJE